Archive for 2006(e)ko Iraila

h1

Joxe Ramon / Pello Esnal

2006/09/28

Tiragoma bakarra izan dut bizitzan. Eta hura, Joxe Ramonek egina. Oso ona zen Joxe Ramon bai tiragomak egiten eta bai erabiltzen. Zenbat txori ez ote genituen bota! Hobeto esanda, zenbat ez ote zituzten bota Joxe Ramonek eta Ferminek. Haiek bota eta nik jaso.

Ni ez bainintzen gauza bakar bat ere jotzeko. Eginahalak egin bai: begi bat itxi, mingaina atera, gomei atzera tira egin, apuntatu eta harria bota. Baina txoria jo? Ezta, ezta metro batera ere!

Aspaldiko kontuak dira horiek: nik hamaika edo hamabi urte nituenekoak. Bi urte zaharragoak ziren Joxe Ramon eta Fermin. Horregatik ere izango ziren ehiztari hobeak, noski. Dena ez zen abildade kontua izango, zera!

Txoria

Gero, bizitzak banandu gintuen. Ni komentura joan nintzen hamalau urterekin, eta Joxe Ramon eta Fermin Andoainen gelditu.

Bost urte geroago bildu nintzen Joxe Ramonekin, Andoainen bertan. Ondo gogoan dut noiz ere: 1969ko Errege egunean. Ordurako, bera kartzelatik pasea zen. Eta nik, kantu bat ere egina nion, letra eta musika. Pianoz laguntzeko musika, zaragozar batek jarri zion. Sua eta garra zerion kantuari. Izan ere, zer ez genuen egiten komentuan!

Geroztik ez nuen gehiago Joxe Ramonekin hitz egin. Haren berri jakin bai; gertutik, gainera: nola berriz ere atxilotu zuten eta urte batzuk pasa zituen kartzelan, gorriak ikusita gero. Harik eta iaz, ustekabean, hil zen arte.

Orain, Joxe Ramonen Mentxakaren aitorpena liburu atera berria dut eskuetan. Xehe, leial eta zintzo kontatzen ditu komisariako hamabost egunak. Hasi eta buka irakurri dut. Duela berrogei urteko Joxe Ramon bera aurkitu eta berraurkitu dut liburuan. Eta dar-dar dut oraindik bihotza.

Pello Esnal

Diario Vasco, Bai horixe 2006-09-27

(Argazkiaren iturria: http://www.flickr.com/photo_zoom.gne?id=26367449&size=sr)

h1

Irakurleari

2006/09/17

Agian, liburua irakurri ondoren (edo irakurtzen ari zaren bitartean), komentarioren bat bururatuko zaizu gurekin partekatzeko.

Hauxe duzu tokia, mezu honi erantzunez egin dezakezu.

Mila esker!

Ardortxiren lagunak

Mentxakazala

h1

Komisariako galdeketa luzeak nobela bihurtuta

2006/09/14

Prentsa2006-09-13 DV

Jose Ramon Goikoetxea Sorondo Ardotxi, ETAko kidea, Poliziaren eskuetan erori zen 1971n. Salbuespen-egoera zegoen eta komisarian nahi adina egun eduki zezaketen. Galdeketak asko eta oso luzeak izan ziren. Baita torturak ere. Ardotxik estrategia eta jukutria franko diseinatu behar izan zituen itaunketetatik salbo ateratzeko. Batzuetan lortu zuen; bestetzuetan ez. Noizbaiteko batean Basauriko kartzelara eraman zuten. Eta handik dozena bat urtera, gizon horrek erabaki zuen hura dena nobela moduan kontatzea. Emaitza kalean da; atzo aurkeztu zen Mentxakaren aitorpena liburua. (jarraitzen du)

Felix Ibargutxi,

Diario Vasco, 1006-09-14

h1

Ardotxik bizitakoa, idatzitakoa

2006/09/14

Bilbo, 1971ko martxoa. Jose Ramon Goikoetxea Ardotxi (1949-2005) etakidea harrapatu du Espainiako Poliziak. ETA VI.eko militanteak egoera iluna du aurrez aurre: gordeta dagoen etxeko giltzak eta eskuz idatzitako koadernoa dauzka gainean. Preso dauden Burgosko prozesuko etakideek kartzelatik ihes egiteko egitasmoari buruzko oharrak, besteak beste. Eta, gainera, Poliziak bere pistola aurkitu du, oraindik norena den ez dakien arren.

Nola sinestaraziko diezu ezer ez dakizula ihes egiteko planak zure letraz idatzita badaude? Nola ukatu pistola zurea dela Frantziako estatuan errefuxiatua zauden militante ilegala bazara?», galdetu zuen atzo Petxo Idoiaga Mentxakaren aitorpena-ren (Elkar) hitzaurrearen egileak. Ardotxik idatzi zuen iaz zendu aurretik Mentxakaren aitorpena, eta Idoiaga lagunak eta burkideak idatzi du hitzaurrea. Rafa Egigurenek apailatu du lana, Ardotxiren alargun Agurtzane Juanenaren eskariz. (jarraitzen du)

Xabier Martin

Berria, 2006-09-14

h1

«Mentxakaren aitorpena», militante baten testigantza

2006/09/14

Prentsa2006-09-13 Gara

Jose Ramon Goikoetxea «Ardotxi»ren liburu postumoaren aurkezpena zela-eta, lagun eta senidez bete zen atzo Donostiako Liburutegi Nagusiko sotoa. Agurtzane Juanena alarguna, Rafa Egiguren edizioaren paratzailea eta Petxo Idoiaga liburuaren hitzaurregilea aritu ziren hizketan, eta memoria historikoa izan zen hirurek, modu batean edo bestean, aipatu zuten kontzeptua. Izan ere, «Mentxakaren aitorpena»k, norbanako baten bizikizunetatik abiatuta, garai jakin bateko argazki ederra eskaintzen du.

(…)

Liburua bi planotan egituratuta dago. Lehenengoan daude Poliziaren esku hamabost egun ematen dituen protagonistaren testigantzak. Ziega barruan, etengabe ari da esan behar dituen gezurrak eta gorde behar dituen egiak aztertzen. Bigarren planoan, berriz, atxilotu baino lehen egindakoak daude, eta hor itzal handiko pertsonak agertzen dira, hala nola, Txikia, Txomin Iturbe edota Argala. «Honela, jasan zuen torturaren berri ez ezik, garai hartako giroaren argazki paregabea ere ematen du Ardotxik, ondo jantzitako militante baten ikuspuntutik, gainera», nabarmendu zuen Egigurenek. (jarraitzen du)

Martin Anso

Gara, 2006-09-14

h1

Liburuaren aurkezpena: Bi hitz liburu honen alde / Rafa Egiguren

2006/09/13

Egun on, eta eskerrik asko etorri zaretelako.

Orain dela hogeita hamarren bat urte, soto honen gainean dagoen plazan, arkupetan, liburu-denda ba zegoen, txikia eta, aldi berean, aparta Udal Liburutegiarekin parez pare: Ardotxik eta Agus Ormazabal zenak sortu eta gobernatu zuten; Satorra zuen izena. Oraindik zabalik balego, titulu hau dagoeneko erakusleihoan legoke. Ez joan, hala ere, hara; taberna bat dago bere lekuan, baina liburua esku artean daukazue, eta bi hitz esan nahi ditut bere alde.

Hamabost egunean zituen Ardotxik komisarian, eta bere eskarmentuaren lekukotasuna utzi digu orriotan bizi-bizi. Aspaldi hartan ere –gaur, oraindik- zigorraren beldurrik gabe zebilen borrero zaharra, baina tortura eta laidoaren berri ez ezik, garai hartako giroaren argazki paregabea ere ematen digu bere lanak eta, gainera, ondo jantzitako militante baten ikuspuntutik. Etengabe bueltaka, esan behar dituen gezurrak eta gorde behar dituen egiak –ardurak, eginkizunak, jarduerak…- aztertzen ditu ziega barruan. Egunak joan eta egunak etorri, azken hiruzpalau urteetan egindakoak gogoratzen eta galdeketan sor litezkeen korapiloak aldez aurretik askatzen saiatzen da bere buruarekin bilduta. Inspektorearen bulegora igotzen dute goizero, eta badaki gogor borrokatu ezean, urte luzeak eman beharko dituela kartzelan; beraz, azken batean, eraso horren aurka jasotako gotorra bihurtzen da Mentxakaren aitorpena nahitaez.

Aspertzeko aukerarik ematen ez duen liburua da honoko hau; gaurkotasunik ia galdu ez duena, baina denboraren tolesturetan ahaztuta gelditzeko zorian egon dira kontakizun hauek luzaro; izan ere, garaileak bedeinkatzen du historia Gasteizen, Madrilen eta Washingtonen edo, neurri apalagoan bada ere, hegemonia nahikoa gorde ahal izan duenak bestela. Ezker abertzalearen mugak erabakitzen ari ziren –gaur egun bezala, beharbada- urte haietan ere, eta Ardotxik, bai orduan bai hil hurren, bazeukan horren berri; beraz, horra gomendioa.

Rafa Egiguren

h1

Liburuaren aurkezpena : Petxoren hitzaurrea

2006/09/12

Prentsa2006-09-13 DV

Gaur goizean aurkeztu dugu Ardotxiren liburua kazetarien aurrean. Xabier Mendiguren (argitaratzailea), Rafa Egiguren (testu editorea), Petxo Idoyaga (hitzaurregilea) eta Agurtzane Juanena (familiartekoa) izan gara bertan.

Hona hemen Petxoren hitzaurretik ateratako pasarte bat:

1971ko martxo hartan Salbuespen Egoera zegoen indarrean. Francoren diktadurak agintzen zuen; beraz, poliziak nahi beste egun eduki zezakeen edonor komisarian.

Ondo idatzitako intriga-nobeletan ohi bezala, gauzak ez dira beti irakurleak espero duen moduan gertatzen; ustekabeak, hala ere, sarritan ez dira ezinbestekoak. Arestian kontatutako zenbait xehetasunetan arreta handiagoa ipiniz gero, aldez aurretik konturatzea ere badago; liburu hau, izan ere, intrigazko nobela ona ere izan zitekeen, baldin eta historia fikziozkoa izan balitz. Ondo idatzitako nobeletan bezala, kapitulu bakoitza historia osoa da berez, eta, aldi berean, hurrengo atalarekin kateatuta dator. Alde batetik, galdekatzaileak, eta, bestetik, galdekatua; estrategia biren arteko tirabiraren kontakizuna, azken batean; irakurlea harrapatzen duena, zer gertatuko, datorrenaren jakin- -minez.

Oso kontakizun sendoa da, bai forma, bai egitura, bai erritmoaren aldetik. Ez da, ordea, nobela. Ezta ere “benetako gertaera batean oinarritutako fikzioa”, antzeko zenbait kasutan esan ohi den bezala.

Liburu hau benetakoa da goitik behera. Jose Ramon Goikoetxea “Mentxakak” komisarian eman zituen hamabost egunean oinazea menderatzeko egin behar izan zuen saio itzelaren historia. Baina, era berean, burua argi gordetzeko eta polizia engainatzeko jukutriak eta aztarna faltsuak sortzeko ahalegin ikaragarriaren historia ere bada. Gauza asko zeuden, izan ere, jokoan: alde batetik, bere kondena, eta, bestetik, ingurukoen segurtasuna.

Engainuaren amarrua batzuetan ondo ateratzen da, eta besteetan ez hain ondo; jipoia eta tortura tartean direla, ez da gobernatzen erraza. Baina hor dago. Kontakizuna hasi eta bukatu arte, etengabe ari zaio irakurlea bere buruari galdezka: “Nola atera behar du oraingoan?”, eta irtenbide bakoitza arazo berri, beste historia bat bihurtzen zaio. Irakurtzen hasiz gero, nekez utzi daitekeen liburua da, izan ere, Mentxakaren aitorpena. Harrapatu egiten zaitu erabat.